اکرم همتی- از روزی که مسعود پزشکیان؛ رئیسجمهور از احتمال تخلیه تهران به دلیل بیآبی، گفت؛ زمان زیادی نمیگذرد، اما طی همین مدت نیز بحثهای گوناگونی درباره کمآبی یکی از شلوغترین و پُرجمعیتترین شهرهای ایران یعنی تهران به راه افتاده است. در واقع زندگی در تهران، زیستن با یک احتمال دایمی است؛ احتمالی که همچون […]
اکرم همتی- از روزی که مسعود پزشکیان؛ رئیسجمهور از احتمال تخلیه تهران به دلیل بیآبی، گفت؛ زمان زیادی نمیگذرد، اما طی همین مدت نیز بحثهای گوناگونی درباره کمآبی یکی از شلوغترین و پُرجمعیتترین شهرهای ایران یعنی تهران به راه افتاده است. در واقع زندگی در تهران، زیستن با یک احتمال دایمی است؛ احتمالی که همچون سایهای بر سر شهر سنگینی میکند و گاهبهگاه با لرزشی خفیف، حضور خود را یادآوری میکند. این شهر بر گسلهای بیداری بنا شده که آخرین بار حدود ۱۸۰ سال پیش خشم خود را نمایان کردهاند، در حالی که کارشناسان دوره بازگشت آن را حدود ۱۵۰ سال تخمین میزنند. این تأخیر ۳۰ساله، خبر از انرژی متراکمشدهای در دل زمین میدهد که میتواند در لحظهای غافلگیرکننده آزاد شود. با این حال، در برابر این خطر قطعی، ما در وضعیتی از تجاهل آگاهانه به سر میبریم؛ نوعی ناهماهنگی شناختی جمعی که برای ادامه حیات روزمره بر خطوط گسل ضروری است. آمارها این شکاف را عریان میکنند: سطح آمادگی مردم کشور در برابر بحرانها همچون زلزله تنها ۱۰ درصد است. این روایت، کاوشی است در دل همین شکاف؛ تلاشی برای به تصویر کشیدن سناریویی که کمتر به آن اندیشیدهایم. اما اگر روزی دستور تخلیه صادر شود، چه بر سر این کلانشهر و مردمانش خواهد آمد؟ بحرانهای بطئی و تدریجی، مانند کمآبی، نیز میتوانند به نقطهای برسند که اقدامات اضطراری را ناگزیر سازند. اگر زلزله یک ضربه ناگهانی و خشن است که ترس آنی و همبستگی احتمالی را برمیانگیزد، بحران آب یک تهدید خزنده است که انکار، نزاع سیاسی و نوع متفاوتی از فرسایش اجتماعی را به همراه دارد.
تخلیه تهران؛ شبیه شوخی!
در این زمینه، تضاد در دیدگاههای مدیریتی آشکار است. غلامحسین کرباسچی، شهردار پیشین، ایده «تخلیه تهران را شبیه شوخی» میداند. این نگاه، بازتابدهنده تفکر مبتنی بر «محیط ساختهشده» است که چالش را در مقیاس لجستیکی و زیرساختی آنقدر عظیم میبیند که غیرممکن به نظر میرسد. اما در مقابل، هشداری جدی از سوی کارشناسان به گوش میرسد که از منظر «محیط طبیعی» به مسئله مینگرند. داریوش مختاری، کارشناس مدیریت منابع آب، از احتمال «تخلیه موقت تهران برای حدود ۲۰ روز تا یک ماه» سخن میگوید. داریوش مختاری با اشاره به هشدارهای مکرر درباره وضعیت منابع آبی پایتخت افزود: هشدارها درباره بحران کمآبی تهران سالهاست تکرار میشود، اما اکنون شدت خشکسالی و افزایش مصرف، نگرانیها را از سطح هشدار به مرز بحران رسانده و اگر روند کنونی ادامه یابد و بارشها جبران نشود، احتمال بروز شرایطی وجود دارد که حتی سناریوی تخلیه موقت تهران را از حالت فرضی خارج کند. به گفته مختاری، اگر در آذرماه بارشی اتفاق نیفتد – که احتمال آن هرچند کم است، اما وجود دارد- آهنگ تخلیه تهران ممکن است برای مدتی کوتاه تا وقوع نخستین بارشها آغاز شود؛ کابوسی موقت حدود ۲۰ روز تا یک ماه.
رفع بحران موقت کمآبی با آب انتقالی سد طالقان
کارشناس حوزه مدیریت منابع آبی، تصریح کرد: در چنین شرایطی، تنها ورود آب انتقالی از سد طالقان میتواند بهصورت اضطراری، بحران را موقتاً مهار کند و از گسترش تبعات اجتماعی و اقتصادی آن جلوگیری کند. مختاری؛ با اشاره به لزوم برخورد قاطع با بارگذاریهای غیرمجاز، گفت: اکنون زمان قطع دایم انشعاب آب واحدهایی است که در سالهای اخیر بارگذاری اضافی داشتهاند و باید صدور هرگونه مجوز ساختوساز جدید در تهران متوقف شود. وی تأکید کرد: صنایع ناکارآمد نیز باید به تدریج جمعآوری و صنایع فناورانه، دانشبنیان و اشتغالزا جایگزین آنها شود تا مصرف آب بهینهتر و پایدارتر شود. اگر چنین اصلاحاتی انجام نشود، حتی با اجرای پروژههای گرانقیمت و پرریسک انتقال و شیرینسازی آب دریا، بازهم حجم آبهای جدید با موج تازهای از ساختوساز و بارگذاریهای جدید خنثی خواهد شد و پایتخت در نهایت به بنبست کمآبی و تخلیه ناخواسته خواهد رسید.
دیدگاه بسته شده است.