بورس؛ سودها، ضرر‌ها و چالش ۴۰۰ میلیارد دلاری!

نعیمه افشاری- برای خیلی‌ها تا نام بورس به میان می‌آید، یاد ضررهایشان می‌افتند و خیلی‌های دیگر هم یاد سودهایی که کرده‌اند، می‌افتند. به هر حال از سال ۱۳۴۶ که بورس تأسیس شد تا به حالا میلیون‌ها نفر در آن به سعادت مالی رسیده‌اند و میلیون‌ها نفر دیگر نیز همچون سال ۱۳۹۹ سرمایه خود را از دست دادند. بورس به دلیل اقتصاد دولتی کشورمان، دولتی است و اکثراً شرکت‌های بزرگ بورسی نیز دولتی هستند؛ همین امر باعث شده تا اعتماد کردن به بورس برای خیلی‌ها سخت باشد. تراژدی سال ۹۹ به خوبی گویای این مطلب بود؛ زمانی که هزاران میلیاردتومان از دارایی مردم سوخت شد و اعتماد به بازارسرمایه برای سال‌ها از بین رفت! دولت فعلی اما تلاش کرده تا مجدداً اعتماد را به بازارسرمایه برگرداند. اعتمادی که به گفته مسئولان بورسی می‌تواند بازارسرمایه ایران را ۴۰۰ میلیارد دلاری کند. بورس اوراق بهادار تهران با تاریخچه‌ای بیش از ۵۰ سال، همواره نقش مهمی در اقتصاد ایران ایفا کرده است. دستیابی به ارزش بازار ۴۰۰ میلیارد دلاری، آرزویی است که تحقق آن نیازمند همگرایی عوامل متعدد اقتصادی، سیاستی و ساختاری است. دستیابی به ارزش بازار ۴۰۰ میلیارد دلاری برای بورس ایران آرزویی دست‌یافتنی اما چالش‌برانگیز است. این هدف نیازمند اجرای اصلاحات ساختاری پایدار، ثبات کلان اقتصادی، جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی، و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین مالی است. با اتخاذ راهبرد مناسب و عزم ملی، بورس تهران می‌تواند نه‌تنها به این هدف دست یابد، بلکه به موتور محرکه رشد اقتصادی ایران تبدیل شود. این تحول تنها با مشارکت همه ذی‌نفعان – دولت، نهادهای نظارتی، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران – امکان‌پذیر خواهد بود و می‌تواند نقشی تعیین‌کننده در توسعه اقتصادی پایدار ایران ایفا کند.

رویای بورس ۴۰۰ میلیارد دلاری تعبیر می‌شود؟

واقعیت آن است در شرایط فعلی که تولید و صنعت در ایران با چالش‌هایی همچون زیست تورمی، رشد خزنده قیمت ارز، تحریم و موانع صادراتی مواجه است، نمی‌توان انتظار رشد ارزش واقعی بازار‌سرمایه را داشت. فرشاد مومنی؛ اقتصاددان، می‌گوید: در شرایطی که تولید وجود ندارد، بورس بی‌معنی است. به گزارش ایسنا، بازار‌سرمایه در ایران طی ماه‌های اخیر رکوردهای جدیدی را به ثبت رسانده و از محدوده ۲٫۴ میلیون واحد تا مرز ۳٫۳ میلیون واحد رشد کرده است. اما برخی از کارشناسان می‌گویند رشد اخیر بازار، بیشتر نتیجه ورود پول‌های تازه و تصمیم‌های دستوری است تا نشانه‌ای از رونق واقعی در اقتصاد. طی ماه‌های اخیر رئیس سازمان بورس هرازگاهی از امکان رسیدن ارزش بورس ایران به ۴۰۰ میلیارد دلار سخن گفته است؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، تحقق آن با شرایط فعلی بیش از آنکه واقعی باشد، رویاگونه است. در حال‌حاضر ارزش دلاری بازار‌سرمایه ایران به حدود ۱۲۰ میلیارد دلار رسیده است. این در حالی است که حجت‌ا… صیدی؛ رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، اواسط مهرماه با بیان اینکه بورس باید ۴۰۰ میلیارد دلاری شود، گفته بود: بازار با تاب‌آوری از شرایطی که پس از جنگ ۱۲روزه ایجاد شد، عبور کرد. عملکرد سهامداران، بسیاری از نهادهای مالی و بخش مهمی از کارگزاران در این مسیر مطلوب بود. بازار اکنون مراحل تثبیت تعادل را طی می‌کند و به‌زودی دوران رونق شروع می‌شود. اما ۴۰۰ میلیاردی شدن بورس ایران برای فعالان بازار سهام دور از دسترس به نظر می‌رسد؛ چرا که ارزش دلاری بازار‌سرمایه بعد سال ۱۳۹۹ تا امروز ریزشی تقریباً ۷۵ درصدی را نشان می‌دهد و ارزش امروز بازار تقریباً به یک‌چهارم سال ۹۹ رسیده و حتی نسبت به سال گذشته حدود ۶۰ میلیارد دلار کاهش یافته است.