شب عیدِ بدون تورم!

اکرم همتی- با حذف ارز ترجیحی، کشورمان دچار ناآرامی‌هایی شد؛ ناآرامی‌هایی که ابتدا از بازار تهران آغاز شد و دامنه آن به دیگر نقاط کشور سرایت کرد. دولت چهاردهم اما تبعات این تصمیم را به جان خرید و نرخ ارز ترجیحی را حذف کرد. نرخی که به‌زعم دولت چیزی جز افزایش قیمت‌ها و پخش رانت طی سال‌های طولانی نداشت. با حذف ارز ترجیحی اما تورم به معنای واقعی کلمه شکل گرفت. با حذف ارز ترجیحی سرمایه‌ها بیشتر به بازارهای موازی همچون طلا و ارز سرایز شد، اما دولت اعلام کرد که تورم به‌زودی شکسته می‌شود. تورم، واژه‌ای که این روز‌ها بر زبان همگان جاری است، گاهی چون غباری تیره بر آسمان معیشت مردم سایه می‌افکند و گاهی چون جویباری کم‌آهنگ، آرام در زندگی جریان می‌یابد. اما تورم چیست؟ در ساده‌‌ترین بیان، تورم افزایش پایدار و عمومی قیمت کالا‌ها و خدمات در یک دوره زمانی است، یعنی همان کاهش قدرت خرید ما، وقتی که با همان پول دیروز، نمی‌توانیم امروز همان سبد کالا را بخریم. نرخ تورم، عددی است که این افزایش را اندازه می‌گیرد، رقمی که هر ماه منتظر شنیدن آن هستیم، گویی نشانی از حال و هوای فردای کیف پولمان دارد. این نرخ، فقط یک درصد خشک و خام اقتصادی نیست، بلکه گرمی و سردی زندگی مردم را نشان می‌دهد. وقتی نرخ تورم بالا می‌رود، مادر خانواده در بازار، با چهره‌ای درهم، حساب سبد خریدش را می‌کند، پدر خانواده نگران تأمین هزینه‌های تحصیل فرزندانش می‌شود و جوانان، رویاهای خود را برای داشتن خانه‌ای مستقل یا شغلی با درآمد مکفی، دورتر می‌بینند. تورم بالا، آرامش را می‌دزدد و آینده را مبهم می‌سازد. اما چرا تورم پدید می‌آید؟ اقتصاددانان دلایل گوناگونی برمی‌شمرند: افزایش حجم پول در جامعه بدون پشتوانه تولید، کسری بودجه دولت، افزایش هزینه‌های تولید، کاهش ارزش پول ملی، تحریم‌ها یا اختلال در زنجیره تأمین. گاهی این عوامل دست در دست هم می‌دهند و تورمی سخت و جانکاه می‌آفرینند. تورم هنگامی خطرناک است که مهار نشود و به تورم افسارگسیخته تبدیل شود، آنگاه نظم اقتصادی را بر هم می‌زند و سرمایه‌گذاری مولد را فراری می‌دهد. با این همه، تورم همیشه ویرانگر نیست. تورم خفیف و کنترل‌شده، در نظریه‌های اقتصادی، گاهی نشانه‌ای از رونق و تحرک اقتصادی دانسته می‌شود. اما هنر حکمرانان و سیاست‌گذاران اقتصادی، در مدیریت این مهمان ناخوانده است؛ باید آن را مهار کرد، مهارتی که با سیاست‌های پولی و مالی درست، حمایت از تولید داخلی، مبارزه با رانت و انحصار، و توزیع عادلانه ثروت به دست می‌‌آید. در پایان، تورم تنها یک شاخص اقتصادی نیست، بلکه آزمونی است برای تدبیر و عدالت. جامعه‌ای می‌تواند بر این غولِ قیمت‌ها چیره شود که همدل، عاقل و قاطع باشد.

شب عیدِ بدون تورم!

دولت اما از آغاز طرح حذف ترجیحی همواره بر متعادل شدن قیمت‌ها طی میان‌مدت تأکید کرده بود. در همین ارتباط، وزیر اقتصاد وعده‌ای بزرگ داد و اعلام کرد که ثمره حذف ارز ترجیحی شکسته شدن کمر تورم در آخرین ماه سال خواهد بود؛ یعنی ماهی که اتفاقاً قیمت‌ها در تمامی بازار‌ها به اوج می‌رسد. سیدعلی مدنی‌زاده؛ درباره هدف‌گذاری تیم اقتصادی دولت در راستای کنترل تورم، اظهار داشت: هدف‌گذاری نرخ تورم برعهده بانک‌مرکزی است. اما ما در تیم اقتصادی دولت تمام هم و غم خود را بر کنترل تورم قرار داده‌ایم. طبیعتاً در دو ماه ابتدایی اجرای طرح حذف ارز ترجیحی و نیمایی نرخ ارز افزایش می‌یابد اما از ماه سوم، تورم ماهانه به شدت کاهش پیدا خواهد کرد. به گزارش ایرنا، وی افزود: همه فشارهای تورمی که قرار است بر بانک‌مرکزی وارد شود، جلوی آن هم توسط بانک‌مرکزی و هم وزارت اقتصاد گرفته می‌شود و اجازه نمی‌دهیم فشار تورمی به بانک‌مرکزی بیاید که منجر به افزایش پایه پولی، رشد نقدینگی و تورم شود. مدنی‌زاده؛ یادآور شد: در همه سیاست‌هایی که مقرر شده بانک‌ها به کمک تولید بیایند، برنامه این است که توسط بانک‌مرکزی و از طریق سیاست‌های به‌اصطلاح «عقیم‌سازی»، نقدینگی مازاد جمع‌آوری شود تا جلوی آثار تورمی طرح گرفته شود. وزیر اقتصاد، همچنین درباره قیمت‌گذاری دستوری نیز، بیان ‌داشت: براساس قانون برنامه هفتم دولت اجازه قیمت‌گذاری دستوری به‌جز کالاهایی که یارانه دریافت می‌کنند را ندارد. در حال‌حاضر با حذف و انتقال ارز ترجیحی کالاهای اساسی به انتهای زنجیره مصرف، دیگر به هیچ یک از بخش‌هایی که قبلاً یارانه داده می‌شد، تعلق نمی‌گیرد و قیمت‌گذاری دستوری برای آن‌ها حذف می‌شود. وی بیان ‌داشت: فقط تعداد معدودی کالا هستند که یارانه دریافت می‌کنند و مشمول قیمت‌گذاری می‌شوند اما به محض اینکه یارانه آن‌ها حذف شود، مشمول لغو قیمت‌گذاری دستوری خواهند شد.