فقر اقتصاد معدنی در معدن‌خیز‌ترین خطه کشور

  کارشناسان معتقدند که اقتصاد معدن در خراسان رضوی، به عنوان یکی از معدن‌خیز‌ترین استان‌های کشور فقیر است و این فقر از ناقص بودن چرخه تولید، سهم ناچیز معادن در تولید ناخالص داخلی و بهره‌گیری از فن‌آوری قدیمی از مرحله اکتشاف تا فرآوری این بخش نشأت می‌گیرد. به گزارش ایرنا،از ۶۶ نوع ماده معدنی شناخته […]

 

کارشناسان معتقدند که اقتصاد معدن در خراسان رضوی، به عنوان یکی از معدن‌خیز‌ترین استان‌های کشور فقیر است و این فقر از ناقص بودن چرخه تولید، سهم ناچیز معادن در تولید ناخالص داخلی و بهره‌گیری از فن‌آوری قدیمی از مرحله اکتشاف تا فرآوری این بخش نشأت می‌گیرد.

به گزارش ایرنا،از ۶۶ نوع ماده معدنی شناخته شده در ایران، ۴۶ نوع آن در خراسان رضوی وجود دارد که درآمد حاصل از بهره‌برداری و فرآوری آن سهم اندکی از درآمد کل استان را شامل می‌شود.

زمانی که نرخ بیکاری در خراسان رضوی به ۱۵ درصد می‌رسد، باید از متولیان پرسید که دلیل کم توجهی به این گنج پنهان در دل کوه که پایدار‌ترین اشتغال را دارد و ضعف در تدوین یک برنامه عملیاتی مدون چیست؟

کارشناسان دلایل متعددی برای فقر اقتصاد معدنی خراسان رضوی مطرح می‌کنند و همه آنان متفق‌القول به این نکته اذعان دارند که در شرایط پساتحریم و باز شدن راه تعاملات با کشورهای دیگر در حالی که قیمت نفت به پایین‌‌ترین حد ممکن رسیده است، معدن می‌تواند نجات بخش اقتصاد باشد.

یک کارشناس اقتصادی و مسؤول نمایندگی خانه معدن ایران در خراسان رضوی گفت: تحریم و کاهش رشد اقتصادی بین‌المللی به عنوان عوامل بیرونی مؤثر بر اقتصاد کشور و قوانین مخل کسب و کار، کمبود نقدینگی و سوء‌مدیریت‌ها در داخل کشور به عنوان عوامل داخلی باعث شکل‌گیری راکد‌ترین اقتصاد در سال‌های اخیر شده است.

نویدرضا مظفر جلالی افزود: افزایش تحریم‌ها در دوره دولت گذشته، رکود جهانی و کاهش قیمت مواد خام معدنی، صنایع معدنی زیربنایی مانند فولادسازی در ایران و خراسان رضوی را با مشکلات عمده‌ای مواجه ساخت.

جلالی، معادن را بهترین جایگزین برای نفت خواند و افزود: ریسک سرمایه‌گذاری در بخش معدن بالا و بازگشت سرمایه حداقل ۳ سال است اما بازده و اشتغال آن دوام زیادی دارد لذا باید سازوکارهایی در بخش معدن ایجاد شود که باعث توسعه اقتصادی شود.

وی اظهارکرد: متأسفانه بخش معدن فاقد برنامه عملیاتی و مدون است، برنامه‌ای که باید فن‌آوری اکتشاف و بهره‌برداری را تا حد استانداردهای بین‌المللی برساند، مدیران قوی و کارآزموده را وارد عمل کرده و منجر به جذب سرمایه‌های سرگردان داخلی و تجمیع چرخه تولید مواد معدنی شود.

این کارشناس حوزه معدن گفت: سرمایه‌گذاری در حوزه معدن نیاز به واردات کالا را کاهش و اشتغال پایدار را افزایش می‌دهد و نقشی که معدن در توسعه اقتصادی ایفا می‌کند از بخش‌های دیگر مهم‌تر است.

جلالی افزود: امروز با مشکل اشتغال، هزینه‌های بالای تولید، کیفیت پایین محصولات و غیررقابتی بودن آن‌ها در بازار داخلی و خارجی مواجه هستیم که این مشکلات در حوزه اقتصاد معدنی نیز وجود دارد.

این کارشناس اقتصادی بیان‌کرد: اقتصاد به‌ویژه در بخش معدن باید از حالت سنتی خارج و به حالت روزآمد درآید و لازمه آن حرکت به سوی توسعه است که در این زمینه باید برنامه‌های عملیاتی در حوزه اقتصادی را تغییر داد.

وی بیان کرد: در حوزه معدن به‌ویژه معادن خراسان رضوی در حوزه اکتشاف، بهره‌برداری و فرآوری مواد معدنی از راهبرد مدون و عملیاتی با فن‌آوری‌های مطابق با استانداردهای جهانی محروم هستیم.

وی اظهار کرد: سنگ‌آهن خراسان رضوی به عنوان یکی از راهبردی‌‌ترین مواد معدنی استان به صورت نیمه خام یا کپ صادر می‌شود زیرا فن‌آوری مربوط به فرآوری این بخش قدیمی و مربوط به ۵۰ سال قبل است.

*۴۰ درصد معادن خراسان رضوی در حالت تعطیل یا نیمه تعطیل

رییس انجمن مواد معدنی خراسان رضوی گفت: در شرایط رکود در تولید، بیش از ۴۰ درصد معادن این استان تعطیل یا با ظرفیت اندک در حال فعالیت هستند.

حسن حسین‌زاده افزود: مهم‌ترین مشکلات بخش معدن خراسان رضوی، کمبود نقدینگی، زیاد بودن نرخ سود تسهیلات و کمبود ماشین‌آلات پیشرفته است.

وی گفت: بخش قابل توجهی از معادن استان شامل معادن مصالح ساختمانی است که رکود در بخش صنعت ساختمان باعث افت فعالیت این معادن شده است.

حسین زاده افزود: از سوی دیگر افت قیمت جهانی فلزات اساسی نظیر سرب، مس به‌ویژه سنگ‌آهن منجر به افت فعالیت این گونه معادن در خراسان رضوی و تعطیلی برخی از معادن سنگ‌آهن در شهرستان خواف شده است.

وی اظهار کرد: عمده ماشین‌آلات بخش معدن، مستهلک و فرسوده است و به علت نبود دانش فنی کافی، اکتشاف نیز به صورت کاملاً استاندارد در معادن خراسان رضوی انجام نمی‌گیرد.

وی گفت: در این بخش نیازمند ورود سرمایه‌گذار خارجی و حمایت بیش‌تر مسؤولان برای رفع نیازهای آن هستیم.

حسین‌زاده اظهار کرد: بهره‌وری معادن به علت سطح پایین فن‌آوری در استان کم است، همچنین تناسبی بین حجم سرمایه‌گذاری و میزان ذخایر معدنی استان وجود ندارد لذا باید تلاش کنیم با اصلاح قوانین و آیین‌نامه‌های این بخش سرمایه‌های بزرگ را از داخل و خارج کشور به این بخش جذب کنیم.

رییس انجمن مواد معدنی خراسان رضوی، تناقض قوانین در حوزه سرمایه‌گذاری در بخش معدن را از جمله مشکلات اساسی این بخش ذکر کرد و افزود: معدنکار برای آغاز فعالیت خود نیازمند دریافت مجوز از چندین دستگاه اجرایی است اما قوانین در برخی دستگاه‌ها با هم همخوانی ندارد.

وی اظهار کرد: سرمایه‌گذار بخش معدن برای اخذ پروانه بهره‌برداری یا پروانه اکتشاف باید پروسه طولانی را طی کند.

وی گفت: مسؤولین باید نسبت به تسهیل فرایند صدور مجوز‌ها و رفع تعارضات اقدام کنند تا دریافت مجوزهای لازم زمان کم‌تری را از سرمایه‌گذار بگیرد.

*غالب بودن اقتصاد گردشگری بر اقتصاد معدنی در خراسان‌رضوی

رییس سازمان نظام مهندسی معدن خراسان‌رضوی ضعف اقتصاد معدنی در استان را ناشی از غالب بودن اقتصاد گردشگری و زیارتی دانست.

حسین نکاحی گفت: خراسان رضوی بیش‌ترین تعداد محدوده‌های معدنی و مهندسان معدن کشور را به خود اختصاص داده اما اقتصاد معدنی در این استان جایگاهی ندارد.

رییس سازمان نظام مهندسی معدن خراسان رضوی گفت: هم اینک به دلیل رکود در معادن و تخصصی نبودن فعالیت در آنها، تحریم اقتصادی و رکود جهانی، ۵۰ درصد مهندسان معدن این استان در مشاغل غیرمرتبط با حوزه معدن مشغول فعالیت هستند.

وی افزود: ۳ هزار مهندس در ۴ رشته معدن، زمین‌شناسی، نقشه‌برداری و متالورژی عضو این سازمان هستند اما کم‌تر از نیمی از آن‌ها در حوزه‌های معدن فعالیت دارند.

وی گفت: خراسان رضوی به لحاظ برخورداری از مهندسان زبده و متخصص معدن در رده بالای کشور قرار دارد اما مسؤولان هنوز با بخش معدن بیگانه هستند زیرا اهمیت دانش فنی در حوزه معدن آنقدر نبوده که یک دانشکده معدنی در مشهد ایجاد شود.

نکاحی گفت: این در حالی است که خراسان رضوی حجم قابل توجهی از ذخایر معدنی دارد که می‌تواند نقش عمده‌ای در رفع بیکاری، افزایش تولید ناخالص داخلی، تأمین امنیت، جلوگیری از مهاجرت روستاییان و درآمدزایی برای استان داشته باشد.

وی بیان کرد: با توجه به حجم بالای ذخائر سنگ‌آهن در خراسان رضوی، اکنون تنها این ماده معدنی در صورت تکمیل زنجیره تولید آن و رونق فولادسازی می‌تواند در رقم تولید ناخالص داخلی استان تأثیرگذار باشد.

رییس سازمان نظام مهندسی معدن خراسان رضوی گفت: معادن به عنوان بخش زیربنایی اقتصاد و تأمین‌کننده مواد اولیه صنایع معدنی، بیش‌تر نیازمند عارضه‌یابی هستند و این موضوع باید از سوی مسؤولان مورد توجه قرار گیرد.

 

نکاحی با اشاره به کمبود نقدینگی و مشکلات مالی معادن خراسان‌رضوی گفت: امسال سرمایه صندوق بیمه سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی به میزان یکهزار میلیارد ریال افزایش یافته و می‌طلبد که سازمان صنعت پیگیر تخصیص سهم بیش‌تری از این منابع برای معادن استان باشد.